مجموع پولی که مردم ایران دارند چقدر است

به گزارش مجله -؛ بررسی آمار رسمی شبکه بانکی کشور از مانده سپرده‌ها و تسهیلات استان‌ها تا پایان آذرماه 1404 نشان می‌دهد که تمرکز منابع مالی در چند استان محدود به‌ویژه تهران، همچنان یکی از شاخصه‌های اصلی نظام بانکی ایران است. تمرکزی است که در جذب سپرده های مردمی و پرداخت تسهیلات بانکی دیده می شود و پیامدهای مستقیمی بر تعادل منطقه ای اقتصاد کشور دارد.

بر اساس این آمار، کل موجودی سپرده های بانکی کشور تا پایان دی ماه 1404 هجری شمسی حدود 17425 تومان بوده است. این در حالی است که استان تهران به تنهایی بیش از 58 درصد از سپرده های بانکی کشور را با مانده سپرده 10 هزار و 147 تومان در اختیار دارد. یعنی از هر 10 تومانی که مردم به شبکه بانکی واریز می کنند، تقریباً 6 تومان آن در بانک های مستقر در تهران متمرکز است.

رتبه بعدی بعد از تهران اصفهان با حدود 755 تومان، خراسان رضوی با 664 تومان و فارس با 575 تومان است. اگرچه این استان ها سهم قابل توجهی از منابع بانکی را نیز به خود اختصاص دادند، اما فاصله آنها با تهران به حدی است که تمرکز بی سابقه ای از منابع مالی در پایتخت شکل گرفت.

از سوی دیگر استان های انتهای جدول سپرده گذاری با استان هایی که بیشترین تعداد را دارند فاصله زیادی دارند. کهگیلویه و بویراحمد با حدود 46 تومان، ایلام با 51 تومان و خراسان شمالی با 56 تومان کمترین موجودی سپرده بانکی را تا پایان دی ماه 1404 دارند که مقایسه این اعداد نشان می دهد که اختلاف استان اول و آخرین استان در جدول سپرده ها به بیش از 200 برابر می رسد; شکافی که از تفاوت طبیعی اقتصادی فراتر رفته و به نابرابری ساختاری تبدیل شده است.

این تمرکز شدید به سپرده ها محدود نمی شود. داده‌های تسهیلات بانکی نیز نشان می‌دهد که بیشتر وام‌ها و اعتبارات بازپرداختی شبکه بانکی در همان استانداری‌هایی توزیع می‌شود که بیشترین تعداد سپرده را دارند.

به عبارت دیگر استان هایی که منابع بیشتری جذب می کنند سهم بیشتری از تسهیلات دریافت می کنند در حالی که استان هایی با درآمد کمتر با وجود سپرده های مردمی در حاشیه دریافت وام و اعتبارات بانکی قرار دارند.

در چنین شرایطی نسبت تسهیلات به سپرده در بسیاری از استان های کم برخوردار کمتر از میانگین کشور است. موضوعی که نشان می دهد بخشی از پولی که مردم این استانداری ها در بانک ها واریز می کنند، عملاً به وام، سرمایه گذاری و اشتغال زایی در همان استانداری تبدیل نمی شود. از سوی دیگر استان هایی مانند تهران علاوه بر تمرکز ذخایر، در جذب تسهیلات نیز دست بالا را دارند و این امر چرخه تمرکز منابع را تقویت می کند.

تمرکز همزمان سپرده‌ها و تسهیلات در چند استان محدود، پیامدهای مستقیمی برای اقتصاد محلی در استان‌های محروم دارد. از دسترسی محدود بنگاه های کوچک و متوسط ​​به منابع مالی گرفته تا کندی روند توسعه و افزایش مهاجرت نیروی کار. به این ترتیب شبکه بانکی به جای ایفای نقش یک ابزار موازنه منطقه ای، به وسیله ای برای انتقال منابع از استان های فقیر به غنی تبدیل شد.

مجموع این آمارها تا پایان دی ماه 1404 این سوال جدی را برای سیاستگذاران پولی و بانکی مطرح می کند: وقتی بیش از نیمی از سپرده های بانکی کشور در تهران متمرکز است و تسهیلات عمدتاً در همین راستا توزیع می شود، سهم واقعی استان های محروم از منابع بانکی چقدر است و این چرخه نابرابر چه زمانی اصلاح می شود؟/تسنیم