چرا برخی خانواده‌های ایرانی مدرسه را کنار می‌گذارند

در سال‌های اخیر، پدیده «مدرسه در منزل» یا آموزش خانگی به آرامی توجه برخی خانواده‌ها را در ایران به خود جلب کرده است و اگرچه این روش آموزشی در ایران غیرقانونی است، اما به نظر می‌رسد طرفدارانی دارد. به گفته مهرداد نذری، جامعه شناس، این روند نه تنها ناشی از دغدغه های آموزشی است، بلکه ریشه در شکاف خانواده و مدرسه، دغدغه های امنیتی و نگاه انتقادی به عملکرد نظام آموزشی دارد. وی معتقد است اگر آموزش و پرورش نتواند خود را با نیازهای جدید خانواده ها تطبیق دهد، روند تحصیل در منزل در سال های آینده ادامه خواهد داشت.

شکاف بین خانواده و مدرسه؛ اولین عامل گرایش به تحصیل در منزل

مهرداد نذری، جامعه شناس درباره دلایل گرایش برخی خانواده ها به خانه داری می گوید: به نظر من دلایل گرایش خانواده ها به خانه داری یا خانه داری را می توان در سه سطح بررسی کرد.

وی اولین عامل را شکاف و ناهماهنگی بین نهاد خانواده و نظام تعلیم و تربیت می داند و ادامه می دهد: در برخی خانواده ها به ویژه در طبقات متوسط ​​و بالا که بیشترین حساسیت را نسبت به تربیت فرزندان دارند، ارزش ها و نگرش هایی وجود دارد که با محتوای آموزشی مدارس سازگاری ندارد و این موضوع به ویژه در برخی از دروس مربوط به مسائل دینی و اعتقادی نمود پیدا می کند.

این جامعه شناس می گوید: برخی از والدین معتقدند آنچه در مدرسه آموزش داده می شود با اعتقادات و سبک زندگی آنها سازگاری ندارد و نمی خواهند فرزندانشان تحت تأثیر برخی آموزه های عقیدتی قرار گیرند. به همین دلیل، آنها ترجیح می دهند آموزش را به خانه ببرند و با استخدام معلمان خصوصی، دوره های آنلاین و سایر منابع آموزشی، نیازهای فرزندان خود را برآورده کنند.

وی تاکید می کند: از منظر این خانواده ها مدرسه دیگر تنها منبع آموزش نیست و بسیاری از نیازهای آموزشی خارج از محیط مدرسه قابل رفع است.

نگرانی های امنیتی؛ عاملی که فراتر از امنیت فیزیکی است

نظری دلیل دوم گرایش به آموزش خانگی را بحث امنیت می گوید. وی می‌گوید: در سال‌های اخیر و پس از برخی اتفاقات اجتماعی، نگرانی برای امنیت دانش‌آموزان در میان برخی خانواده‌ها افزایش یافته است.

وی توضیح می دهد: این دغدغه تنها به امنیت جسمانی محدود نمی شود، بلکه ابعاد فرهنگی، فکری، ارتباطی و اجتماعی را نیز در بر می گیرد و برخی از والدین معتقدند که امنیت فرزندشان در اولویت بالاتری نسبت به حضور او در مدرسه است و به همین دلیل ترجیح می دهند که فرآیند آموزش در خانه انجام شود.

به گفته این جامعه شناس، خانواده ها معتقدند با آوردن آموزش به خانه، کنترل بیشتری بر رشد و محیط آموزشی فرزندان خود خواهند داشت.

انتقاد از نظام آموزشی و گرایش به مدرسه‌زدایی

یکی از ناظران عامل سوم را نگاه انتقادی به عملکرد نظام آموزشی می داند و می گوید: این عامل نسبت به دو عامل قبلی عمیق تر و آینده نگرتر است.

وی می گوید: طرفداران این دیدگاه معتقدند مدارس به شکل کنونی مهارت ها و توانایی هایی را که کودکان برای زندگی در دنیای پیچیده امروزی نیاز دارند به اندازه کافی آموزش نمی دهند. به گفته آنها، مدرسه کمتر به مسائلی مانند خلاقیت، تفکر انتقادی و کشف استعدادها و مهارت های فردی می پردازد.

این جامعه شناس ادامه می دهد: به همین دلیل برخی از خانواده ها ترجیح می دهند به جای دنبال کردن برنامه های آموزشی رسمی، محیطی را فراهم کنند که کودک بر اساس علایق و استعدادهای خود رشد کند و آموزش های مورد نیاز خود را از مسیرهای متنوع تری دریافت کند. این عقیده به مفهوم «مدرسه نشدن» نزدیک است. رویکردی که به جای برنامه های آموزشی رسمی بر ایجاد فرصت هایی برای رشد طبیعی و خلاق کودک تمرکز دارد.

بدون اصلاح آموزش و پرورش، این روند ادامه خواهد داشت

نظری در جمع‌بندی سخنان خود می‌گوید: سه عامل اصلی از جمله شکاف ارزشی خانواده و مدرسه، نگرانی‌های امنیتی و نگاه انتقادی به عملکرد نظام آموزشی، مهم‌ترین دلایل گرایش برخی خانواده‌ها به مکتب خانه است.

وی ادامه می دهد: به نظر می رسد این روند حتی در صورت محدود بودن فعالیت برخی مراکز مرتبط با آموزش خانگی در سال های آینده نیز ادامه داشته باشد.

این جامعه شناس معتقد است: نمی توان از گسترش این پدیده جلوگیری کرد مگر اینکه نظام آموزشی در سیاست ها و برنامه های خود بازنگری جدی داشته باشد و بتواند هماهنگی بیشتری بین نیاز خانواده ها، تغییرات جامعه و ساختار آموزشی کشور ایجاد کند.

تفاوت ایران با سایر کشورها در برخورد با آموزش در منزل

یکی از ناظران درباره وضعیت آموزش خانگی در کشورهای مختلف نیز می‌گوید: «آموزش در خانه در همه کشورها مجاز نیست و برنامه‌های درسی در این زمینه متفاوت است».

وی توضیح می دهد: به عنوان مثال در برخی از کشورهای اروپایی مانند آلمان با توجه به اهمیت فراوان همبستگی اجتماعی، اجتماعی شدن و حضور کودکان در محیط های اجتماعی، آموزش رسمی در مدرسه اجباری تلقی می شود و محدودیت های جدی برای تحصیل در منزل وجود دارد.

به گفته وی، حتی در کشورهایی که تحصیل در منزل مجاز است، خانواده ها تحت نظارت دقیق مؤسسات آموزشی قرار دارند و موظفند استانداردهای آموزشی خاصی را رعایت کنند.

چرا آموزش خانگی در آمریکا محبوبیت بیشتری پیدا کرده است؟

این جامعه شناس با اشاره به تجربه آمریکایی ها ادامه می دهد: در برخی از ایالت های آمریکا، خانواده ها حق انتخاب تحصیل در خانه را دارند، هرچند قوانین از ایالتی به ایالتی دیگر متفاوت است.

وی می گوید: در این رویکرد، این دیدگاه وجود دارد که آموزش لزوماً نباید یک مسیر رسمی را طی کند و خانواده ها می توانند بر اساس قضاوت خود روش آموزشی مناسب را انتخاب کنند تا استعدادها و توانایی های فردی کودکان به بهترین شکل شکوفا شود.

یکی از ناظران تنوع فرهنگی و فکری این کشور را یکی از دلایل گسترش آموزش خانگی در آمریکا می داند. وی توضیح می دهد: به عنوان مثال برخی از خانواده های مذهبی و سنتی فرزندان خود را به مدارس دولتی نمی فرستند، زیرا معتقدند فضای آموزشی رسمی بیش از حد بر ارزش های سکولار تاکید دارد و با اعتقادات آنها همخوانی ندارد و این وضعیت برعکس وضعیتی است که در برخی خانواده های ایرانی مشاهده می شود.

وی در پایان تاکید می کند: پذیرش تحصیل در منزل در برخی از ایالت های آمریکا ریشه در اصول لیبرالی و تاکید بر آزادی انتخاب فردی دارد و در این زمینه دولت ها با وجود گستردگی این آزادی و نحوه نظارت بر آن در ایالت ها، تا حدودی حق خانواده ها را در انتخاب نحوه تربیت فرزندان به رسمیت می شناسند.مختلف ts متفاوت است.